1.1 - Kestabilan dan Kemakmuran Negara Kita

Gambaran Keseluruhan

• Kestabilan negara lahir daripada kebijaksanaan pemerintah, sistem pemerintahan beraja, pentadbiran mantap, perundangan tersusun, struktur sosial sistematik dan muafakat antara pemerintah dengan rakyat.
• Kemakmuran bersumberkan hasil bumi dan hasil alam yang dimanfaatkan untuk memajukan ekonomi.
• Kemuncak kemakmuran ialah perkembangan kegiatan keintelektualan dan persuratan.

Kestabilan

Sistem Pemerintahan dan Struktur Sosial

Sistem Pemerintahan Beraja

• Diwarisi daripada Kesultanan Melayu Melaka.
• Peringkat negeri — raja atau sultan:
  • Mengetuai pentadbiran negeri.
  • Menjadi lambang kedaulatan negeri.
  • Dibantu oleh kaum kerabat diraja dan pembesar yang melaksanakan perintah baginda.
• Peringkat jajahan atau daerah — pembesar:
  • Dilantik oleh sultan.
  • Menjaga keamanan, kemakmuran dan kestabilan.
  • Membantu mengekalkan kedaulatan negeri.
• Peringkat mukim atau kampung — Penghulu atau Penggawa:
  • Kampung ialah unit pemerintahan masyarakat Melayu yang paling kecil.
  • Ketua kampung menyampaikan arahan raja atau pembesar kepada penduduk kampung.

Hierarki Pemerintahan di Negeri Sembilan

Urutan hierarki dari peringkat tertinggi:

1. Yamtuan Besar atau Yang di-Pertuan Besar
2. Undang
3. Lembaga
4. Buapak
5. Anak Buah dan Ibu Soko

• Ibu Soko ialah individu yang mengetahui, memahami dan menghafal adat serta asal usul kelompok kekeluargaan yang diwakilinya.
• Ibu Soko terlibat secara langsung dalam pemilihan dan pelantikan Buapak.

Sistem Pemerintahan di Sarawak dan Sabah

• Sarawak mempunyai Sistem Kesultanan dan Sistem Kesukuan.
• Sabah mempunyai Sistem Kesultanan, Sistem Kesukuan dan Sistem Ketua Bebas.

Perundangan

• Negara kita mempunyai sistem perundangannya sendiri.
• Undang-undang tidak bertulis dikenali sebagai adat; contohnya Adat Perpatih.
• Undang-undang bertulis termasuk:
  • Hukum Kanun Melaka.
  • Hukum Kanun Pahang.
  • Undang-Undang 99 Perak.
• Di Sarawak dan Sabah, peraturan hidup dan undang-undang berasaskan hukum adat yang diamalkan secara tradisi dan turun-temurun menurut kepercayaan suku masing-masing.

Hubungan Luar

• Hubungan luar dijalinkan dalam bidang ekonomi, politik dan sosial.
• Pemerintah memanfaatkan hubungan dengan pedagang British dan Belanda untuk kepentingan negeri masing-masing.
• Hubungan diplomatik dan perdagangan yang bijaksana membolehkan pemerintah:
  • Meluaskan pengaruh.
  • Melindungi negeri daripada ancaman musuh.
  • Memajukan ekonomi negeri.
  • Menstabilkan sistem pemerintahan.

Kemakmuran

Hasil Bumi dan Hasil Alam

• Negara kita kaya dengan hasil galian, tanah subur, sumber makanan, hasil laut, flora dan fauna.
• Pelabuhan perdagangan yang strategik membolehkan hasil bumi dan hasil alam diperdagangkan ke seluruh dunia.

Hasil Galian

• Bahan galian utama: bijih timah, emas dan perak.
• Masyarakat tempatan melombong bijih timah dan emas menggunakan kaedah mendulang dan melampan.
• Mendulang dilakukan di kawasan sungai kerana bijih timah banyak ditemukan di lembah sungai.

Hasil Hutan

• Negara kita menjadi pusat pengeluaran rempah-ratus, damar dan rotan.
• Hutan rimba di negeri-negeri Melayu, Sarawak dan Sabah menghasilkan:
  • Kayu-kayan dan kapur barus.
  • Rotan dan damar.
  • Getah jelutong.
  • Kayu gaharu dan kayu cendana.
• Hasil hutan dijual kepada pedagang China, Jepun, Siam dan India.

Hasil Laut

• Hasil utama: sirip ikan yu, timun laut, rumpai laut dan mutiara.

Memanfaatkan Hasil Alam

• Masyarakat tempatan kreatif dan berkemahiran tinggi menghasilkan kraf tangan daripada sumber alam.
• Daun mengkuang, daun pandan, daun nipah dan buluh dianyam menjadi tikar atau bakul.
• Masyarakat Melayu mahir:
  • Bertukang kayu.
  • Membuat perahu.
  • Membuat perabot daripada rotan.
  • Menempa alat senjata tradisional.
• Di Sarawak, masyarakat menenun kain pua dan menyulam selendang.

Sistem Ekonomi

Perdagangan dan Pelabuhan

• Negeri-negeri Melayu menjalankan perdagangan melalui pelabuhan di muara sungai yang strategik.
• Pelabuhan Johor, Kedah, Klang dan Melaka menjadi pusat pengumpulan barangan dari Timur dan Barat.
• Syahbandar dilantik untuk mengurus pelabuhan.
• Rempah-ratus yang diperdagangkan termasuk buah keras, kayu manis dan cengkih.

Timbang, Sukat dan Ukur

• Sukatan masyarakat Melayu: kepul, leng, kal, cupak dan gantang.
• Sistem timbangan pedagang China: kati, tahil dan pikul; digabungkan dengan sukatan masyarakat Melayu.
• Timbangan emas dan perak daripada pedagang India: saga, mayam, bungkal dan kati.
• Kedatangan British membawa sukatan baharu: auns, paun, tan dan gelen.

Mata Wang

• Pada peringkat awal, perdagangan menggunakan sistem barter atau tukar barang.
• Kemudian, wang logam daripada timah dan emas digunakan.
• Penggunaan wang logam menjadi ikutan negeri-negeri Melayu yang mengeluarkan mata wang sendiri, antaranya:
  • Mata wang emas Kedah.
  • Duit kijang Kelantan.
  • Duit pitih Terengganu.

Sistem Percukaian

• Perdagangan pesat mengembangkan bidang percukaian.
• Cukai ialah bayaran ke atas hasil perlombongan, pertanian, hutan dan perdagangan.
• Cukai menjadi sumber pendapatan pemerintah dan disalurkan untuk memakmurkan negeri.

Kegiatan Keintelektualan

Pendidikan bertujuan melahirkan individu yang berakhlak mulia, berkelakuan sopan, bertatasusila, berhemah tinggi dan berdikari.

Pendidikan Tidak Formal

• Pendidikan awal atau asuhan dalam institusi keluarga.
• Kanak-kanak diajar:
  • Kemahiran bercucuk tanam, menangkap ikan, bertukang dan menghasilkan kraf tangan.
  • Ilmu agama, pekerti mulia, cara berkawan dan menjaga maruah.
• Ilmu disampaikan melalui pantun, syair, peribahasa, pepatah, pantang larang dan cerita berbentuk teladan.
• Contoh cerita rakyat:
  • Si Tanggang Anak Derhaka — mendidik anak supaya tidak menderhaka kepada ibu bapa.
  • Cerita Anjing dengan Bayang-bayang — menasihati manusia supaya tidak tamak.
• Sarawak:
  • Pendidikan diperoleh melalui cerita lisan tentang amalan dan kepercayaan turun-temurun sesuatu etnik.
  • Kemahiran termasuk cara berburu dan meramu hasil hutan.
• Sabah:
  • Kanak-kanak belajar daripada keluarga atau masyarakat setempat.
  • Kemahiran termasuk bersawah, berternak, bertukang, berburu, memanjat, memancing dan menyumpit.
• Matlamat pendidikan tidak formal di Sarawak dan Sabah ialah membolehkan masyarakat berdikari apabila dewasa.

Pendidikan Formal Masyarakat Melayu

• Bercorak Islam dan menekankan ilmu keagamaan.
• Dilaksanakan di istana, masjid, surau, pondok dan madrasah.
• Istana: hal pentadbiran negara dan sistem politik.
• Masjid dan surau: bacaan dalam solat, tajwid, hadis, fekah dan usuludin.
• Pondok: al-Quran, ilmu hadis dan bahasa Arab.
• Madrasah:
  • Mempunyai sukatan pelajaran dan kelas.
  • Tahap pembelajaran: permulaan, pertengahan dan pengkhususan.
  • Diawasi oleh mudir atau guru besar.
  • Diselia oleh jawatankuasa kewangan.

Pendidikan Formal di Sarawak dan Sabah

• Sarawak:
  • Dijalankan di masjid dan sekolah agama.
  • Etnik beragama Islam belajar membaca al-Quran, menulis tulisan Jawi dan melaksanakan ibadat.
  • Pengajar terdiri daripada guru al-Quran, imam dan lebai.
• Sabah:
  • Pendidikan formal amat terhad.
  • Etnik beragama Islam belajar membaca al-Quran dan menulis tulisan Jawi di surau, pondok dan rumah guru agama.

Bahasa Melayu, Tulisan Jawi dan Persuratan

• Bahasa Melayu dan tulisan Jawi berkembang pesat seiring dengan perkembangan pendidikan.
• Bahasa Melayu berfungsi sebagai:
  • Bahasa ilmu.
  • Bahasa lingua franca dalam perdagangan Alam Melayu.
  • Bahasa penyampaian ilmu agama dan pengetahuan tinggi.
• Cendekiawan menghasilkan karya kesusasteraan bermutu tinggi, antaranya:
  • Tuhfat al-Nafis.
  • Gurindam Dua Belas.
  • Misa Melayu.
  • Hikayat Datuk Merpati Jepang.

Iktibar

• Sumber kekayaan negara perlu dimanfaatkan untuk memajukan dan memakmurkan negara.
• Nilai dan semangat bekerjasama penting dalam menjamin kemakmuran negara.