1.3 - Keunggulan Sistem Pentadbiran dan Undang-undang

Sistem Pentadbiran Kesultanan Melayu Melaka

KMM mempunyai sistem pentadbiran yang tersusun dan sistematik yang dikenali sebagai Sistem Pembesar Empat Lipatan.

Pentadbiran Pusat

Ditadbir oleh empat pembesar utama yang membantu Sultan dalam urusan pentadbiran harian:

• Sultan: Mempunyai kuasa mutlak dalam pentadbiran, hubungan luar, peperangan dan hal ehwal agama.
• Bendahara: Menjalankan tugas sebagai menteri utama, penasihat raja, pemangku sultan dan ketua turus angkatan perang.
• Penghulu Bendahari: Menguruskan khazanah kerajaan, hasil pendapatan negara (seperti cukai) dan mengetuai semua bendahari.
• Temenggung: Menjaga keselamatan di darat (kota Melaka), bertindak sebagai hakim darat serta ketua polis.
• Laksamana: Menjaga keselamatan di laut, menjadi ketua angkatan tentera laut dan utusan rasmi kerajaan.

Pentadbiran Peringkat Jajahan

• Pembesar dilantik oleh Sultan dan Pembesar Berempat untuk mentadbir kawasan pegangan seperti wilayah, daerah dan kampung.
• Bertanggungjawab menjaga keamanan, mengutip hasil cukai dan mengekalkan kesetiaan rakyat kepada kerajaan pusat.

Sistem Undang-undang Kesultanan Melayu Melaka

Undang-undang digubal untuk menjamin kemakmuran, keamanan dan melancarkan aktiviti perdagangan di Melaka.

Hukum Kanun Melaka

Mengandungi 44 fasal bertulis yang menyentuh aspek-aspek utama pentadbiran darat:

• Jenayah: Menetapkan hukuman setimpal terhadap perbuatan membunuh, menikam dan mencuri demi keamanan (Fasal 5.1).
• Peranan Sultan dan Pembesar: Menjelaskan tugas, tanggungjawab serta pantang larang dalam kalangan pembesar dan sultan.
• Kekeluargaan: Peraturan tentang perkahwinan, jurunikah, saksi dan talak bagi membina keharmonian keluarga.
• Ekonomi: Peraturan perdagangan, urusan jual beli dan larangan amalan riba bagi mengelakkan penipuan.

Undang-Undang Laut Melaka

Digubal khusus untuk mengawal aktiviti pelayaran dan perdagangan maritim di pelabuhan:

• Peranan Nakhoda: Nakhoda diberikan kuasa penuh dan diibaratkan sebagai raja di dalam kapal semasa pelayaran.
• Pelayaran: Menjelaskan tugas anak kapal seperti jurumudi, malim (penunjuk jalan laut) dan anak laut demi keselamatan.
• Jenayah: Menetapkan hukuman berat terhadap salah laku atau jenayah (seperti mencuri atau memberontak) di atas kapal.
• Percukaian: Menetapkan kadar cukai perjalanan, cukai perdagangan dan kaedah sukatan di pelabuhan.