11.3 - Jenis Keimunan

Pengelasan Keimunan

Keimunan manusia dikelaskan kepada keimunan aktif dan keimunan pasif, di mana kedua-duanya boleh diperoleh secara semula jadi atau buatan.

Keimunan Aktif

Sistem keimunan badan dirangsang untuk menghasilkan antibodinya sendiri. Ia mengambil masa untuk terbentuk tetapi memberikan perlindungan jangka panjang (kadangkala seumur hidup) disebabkan kehadiran sel memori.

• Keimunan Aktif Semula Jadi:

  • Diperoleh selepas seseorang sembuh daripada jangkitan sesuatu penyakit.
  • Patogen yang masuk ke dalam badan merangsang limfosit B untuk menghasilkan antibodi spesifik dan sel memori.

• Keimunan Aktif Buatan:

  • Diperoleh melalui imunisasi dengan menyuntik vaksin.
  • Vaksin ialah ampaian patogen yang mati, lemah (dilemahkan), atau tidak virulen, atau bahagian daripada patogen tersebut.
  • Vaksin tidak menyebabkan penyakit tetapi merangsang limfosit B untuk menghasilkan antibodi dan sel memori.
  • Contoh: BCG (tibi/tuberculosis), Hep B, MMR (Campak, Beguk, Rubela).

Keimunan Pasif

Badan tidak menghasilkan antibodinya sendiri tetapi menerima antibodi sedia ada daripada sumber luar. Ia memberikan perlindungan serta-merta tetapi bersifat sementara kerana antibodi luar tersebut akhirnya akan diurai, dan tiada sel memori terbentuk.

• Keimunan Pasif Semula Jadi:

  • Diperoleh oleh fetus apabila antibodi ibu meresap melalui plasenta ke dalam aliran darah fetus.
  • Ia juga diperoleh oleh bayi yang baru lahir melalui kolostrum (susu awal ibu selepas melahirkan) dan susu ibu.
  • Melindungi bayi untuk beberapa bulan pertama kehidupannya.

• Keimunan Pasif Buatan:

  • Diperoleh melalui suntikan antiserum.
  • Antiserum ialah serum darah yang mengandungi antibodi spesifik sedia ada dengan kepekatan tinggi yang diperoleh daripada manusia atau haiwan (seperti kuda) yang telah mempunyai keimunan terhadap antigen tertentu.
  • Digunakan untuk rawatan serta-merta bagi jangkitan atau toksin yang membawa maut.
  • Contoh: Serum anti-tetanus, anti-rabies, dan anti-bisa ular.

Perbandingan Ciri-Ciri Graf Keimunan Aktif dan Pasif

Memahami graf kepekatan antibodi dalam imunisasi aktif dan pasif adalah sangat penting:

Graf Keimunan Aktif (Suntikan Vaksin)

• Suntikan Pertama: Merangsang penghasilan awal antibodi. Kepekatan antibodi meningkat perlahan-lahan tetapi masih berada di bawah aras keimunan (kepekatan minimum yang diperlukan untuk melindungi daripada penyakit).

• Suntikan Kedua (Dos Penggalak/Booster): Diberikan untuk merangsang penghasilan antibodi secara cepat dan dalam kuantiti yang banyak. Kepekatan antibodi meningkat mendadak dan melebihi aras keimunan, memastikan perlindungan jangka panjang.

Graf Keimunan Pasif (Suntikan Antiserum)

• Suntikan Pertama: Meningkatkan kepekatan antibodi secara serta-merta melebihi aras keimunan, menawarkan pertahanan segera.

• Penurunan: Oleh sebab antibodi tersebut merupakan protein asing, ia akan diurai dan disingkirkan secara beransur-ansur dari badan. Kepekatan antibodi jatuh di bawah aras keimunan selepas suatu tempoh.

• Suntikan Kedua: Diperlukan sekiranya individu terdedah kepada patogen itu semula, kerana tiada sel memori yang hadir untuk menghasilkan lebih banyak antibodi.

Perbezaan antara Vaksin dan Antiserum

• Vaksin: Mengandungi patogen yang mati atau lemah; digunakan untuk pencegahan; merangsang keimunan aktif; gerak balas adalah lambat tetapi tahan lama.

• Antiserum: Mengandungi antibodi sedia ada; digunakan untuk rawatan/penyembuhan; merangsang keimunan pasif; gerak balas adalah serta-merta tetapi sementara.