3.3 - Kepelbagaian dalam Nutrisi Tumbuhan

Nutrisi ialah proses organisma memperoleh tenaga dan nutrien daripada makanan untuk pertumbuhan, penyelenggaraan, dan pembaikan tisu yang rosak. Berdasarkan penyesuaian nutrisi, tumbuhan boleh dibahagikan kepada tiga kumpulan khusus:

Tumbuhan Karnivor

Tumbuhan karnivor ialah tumbuhan hijau berfotosintesis yang telah menyesuaikan diri untuk menangkap dan mencerna haiwan kecil, terutamanya serangga.

• Habitat: Biasanya hidup di kawasan tanah yang kekurangan sumber nitrogen dan berasid, seperti kawasan paya gambut.

• Penyesuaian Nutrisi:

  • Mempunyai klorofil dan mampu mensintesis makanan organik sendiri (karbohidrat) melalui fotosintesis.
  • Merembeskan nektar dan mempunyai daun pengubahsuai khas (perangkap yang berwarna, bulu peka sentuhan, atau dinding licin) untuk menarik dan memerangkap serangga.
  • Sebaik sahaja mangsa terperangkap, enzim pencernaan proteolitik dirembeskan untuk menguraikan protein serangga secara perlahan-lahan.
  • Asid amino yang terhasil diserap untuk membekalkan nitrogen kepada tumbuhan, yang sangat penting untuk sintesis protein dan pertumbuhan di kawasan tanah yang kurang nitrogen.

• Contoh: Perangkap lalat Venus (Dionaea muscipula), Periuk kera (Nepenthes sp.), Pokok embun matahari (Drosera sp.).

Tumbuhan Parasit

Tumbuhan parasit hidup menumpang pada tumbuhan lain, iaitu perumah, dan mendapat nutrisi secara langsung daripada perumah tersebut.

• Penyesuaian Nutrisi:

  • Mempunyai akar khas yang diubah suai yang dikenali sebagai haustorium (jamak: haustoria).
  • Haustorium menembusi batang pokok perumah sehingga ke berkas vaskular (xilem dan floem) perumah.
  • Menyerap air, garam mineral, dan sebatian organik terlarut (sukrosa dan asid amino) secara langsung daripada perumah.
  • Hubungan parasit ini menyebabkan pokok perumah mengalami kekurangan nutrien, menjadi layu, terbantut, dan akhirnya mati.

• Contoh: Rafflesia sp., Seri pagi parasit (Cuscuta sp.), Pokok dedalu (Viscum album).

Tumbuhan Epifit

Tumbuhan epifit merupakan tumbuhan hijau yang hidup menumpang secara fizikal di atas tumbuhan lain (perumah) untuk sokongan, tanpa mendatangkan bahaya.

• Habitat: Biasanya ditemui di dalam hutan yang lebat, tumbuh pada dahan atau batang pokok perumah yang tinggi bagi mendapatkan lebih banyak cahaya matahari untuk fotosintesis.

• Penyesuaian Nutrisi:

  • Mempunyai klorofil dan mensintesis makanan sendiri melalui fotosintesis.
  • Tidak menyerap air atau nutrien daripada pokok perumah (hubungan komensalisme).
  • Akar epifit disesuaikan untuk mencengkam kulit kayu perumah dan menyerap air, kelembapan, serta garam mineral daripada air hujan, kabus, atau humus (pereputan daun) yang terkumpul di celah-celah dahan.
  • Kebanyakan epifit mempunyai batang bengkak (pseudobulb) atau daun tebal yang berfungsi menyimpan banyak air.

• Contoh: Paku pakis langsuir (Asplenium nidus), Orkid merpati (Dendrobium crumenatum).