2.4 - Pentadbiran Negeri-negeri Selat

Kronologi Perubahan Pentadbiran

• 1826–1857 — di bawah Syarikat Hindia Timur Inggeris (SHTI) di India.
• 1858–1867 — di bawah India Office (Pejabat India) selepas SHTI dibubarkan.
• 1867–1946 — di bawah Pejabat Tanah Jajahan di London.

Di Bawah SHTI, 1826–1857

• NNS diketuai oleh seorang Gabenor.
• Gabenor dibantu oleh tiga orang Residen Konsular, masing-masing di Pulau Pinang, Singapura dan Melaka.
• Pulau Pinang menjadi pusat pentadbiran pertama.
• Bangunan ibu pejabat NNS di Pulau Pinang kemudiannya dijadikan Mahkamah Agung pada 1905.
• 1832 — pusat pentadbiran dipindahkan ke Singapura kerana lebih strategik, maju dan menguntungkan.

Di Bawah Pejabat India, 1858–1867

• 1858 — Pejabat India dibentuk untuk mengawasi pentadbiran British di India, termasuk India, Pakistan, Bangladesh, Burma dan wilayah sekitar Lautan Hindi.
• Diketuai oleh Setiausaha Negara untuk India.
• Undang-undang British dikuatkuasakan di NNS.
• Pemberontakan di India menyebabkan Pejabat India tidak mampu mentadbir NNS dengan baik.
• Perlindungan terhadap pedagang NNS diabaikan lalu menimbulkan rasa tidak puas hati.

Faktor Pemindahan ke Pejabat Tanah Jajahan London

Golongan pedagang dan penduduk tempatan mendesak pemindahan kerana:

• NNS tidak mempunyai wakil dalam Majlis Perundangan di India yang meluluskan undang-undang untuk NNS.
• Pejabat India gagal mengawal:
  • Rompakan terhadap kapal dagang.
  • Pertelingkahan kumpulan Cina di NNS.
• Pejabat India mahu menggantikan Dolar Sepanyol yang lama digunakan dengan rupee India.
• Cadangan cukai pelabuhan mengancam kemakmuran dan taraf pelabuhan bebas NNS.
• Penggunaan NNS sebagai tempat buangan banduan menjejaskan imejnya sebagai pusat perdagangan.

Di Bawah Pejabat Tanah Jajahan, 1867–1946

• 1 April 1867 — NNS diisytiharkan sebagai Tanah Jajahan Mahkota British dan diletakkan di bawah Pejabat Tanah Jajahan di London.
• Pejabat Tanah Jajahan ialah jabatan kerajaan Britain yang mengurus hal ehwal tanah jajahan; diketuai oleh Setiausaha Negara bagi Tanah Jajahan.
• Struktur pentadbiran:
  • Pejabat Tanah Jajahan di London.
  • Gabenor Negeri-negeri Selat.
  • Majlis Eksekutif — mengurus hal pentadbiran.
  • Majlis Perundangan — menggubal undang-undang NNS sendiri.
• Mohammad Eunos Abdullah, berpendidikan Inggeris di Raffles Institutions, Singapura, menjadi orang Melayu pertama yang dilantik menganggotai Majlis Perundangan NNS.

Perbandingan Pentadbiran

• SHTI, 1826–1857 — Gabenor dibantu Residen Konsular; pusat pentadbiran berpindah dari Pulau Pinang ke Singapura pada tahun 1832.
• Pejabat India, 1858–1867 — Undang-undang British dikuatkuasakan; perlindungan terhadap pedagang diabaikan.
• Pejabat Tanah Jajahan, 1867–1946 — NNS menjadi tanah jajahan British; Majlis Eksekutif dan Majlis Perundangan diwujudkan.

Rumusan dan Iktibar

• Desakan pedagang dan penduduk tempatan membawa pemindahan pentadbiran dari India ke London.
• Pemindahan mewujudkan pentadbiran lebih khusus serta kuasa menggubal undang-undang di NNS.
• Iktibar: urus tadbir sistematik, perwakilan dalam perundangan, keselamatan perdagangan dan perlindungan kepentingan tempatan penting bagi kemajuan negara.