5.3 - Reaksi Tempatan dan Negara Jiran terhadap Pembentukan Malaysia

Reaksi Tempatan terhadap Pembentukan Malaysia

Sikap Umum: Mendapat sambutan yang amat baik daripada penduduk dan sebahagian besar parti politik.
Sokongan Politik: Tunku Abdul Rahman mendapat sokongan penuh daripada parti UMNO. Sungguhpun terdapat perbezaan pendapat tentang kaedah pelaksanaannya, secara prinsipnya mereka bersetuju dengan penggabungan.

Menyokong:
- PANAS (dipimpin oleh Datu Bandar Abang Haji Mustapha).
- BARJASA (dipimpin oleh Datu Patinggi Abdul Rahman Ya’kub dan Datu Tuanku Haji Bujang Tuanku Othman).
- PESAKA (dipimpin oleh Temenggung Jugah anak Barieng).
- SCA (Sarawak Chinese Association).
Menentang Peringkat Awal:
- SUPP (Sarawak United People’s Party) dipimpin oleh Ong Kee Hui menentang kerana bimbang Sarawak akan didominasi oleh Tanah Melayu.
- SNAP (Sarawak National Party) dipimpin oleh Stephen Kalong Ningkan pada mulanya menentang, namun akhirnya menyokong berdasarkan cadangan Jawatankuasa Setia Kawan Malaysia (JSKM).
- Sarawak Alliance (Parti Perikatan Sarawak): Ditubuhkan pada Oktober 1962 gabungan PANAS, SNAP, BARJASA, SCA, dan PESAKA untuk menyokong pembentukan Malaysia.

Reaksi Awal: Penduduk berasa curiga dan bimbang kerana kedudukan ekonomi Sabah sedang berkembang pesat dan keselamatan mereka dijamin oleh British. Mereka juga berasa bimbang akan hilang identiti dan didominasi oleh Kuala Lumpur yang terlalu jauh.
Menyokong:
- USNO (dipimpin oleh Datu Mustapha Datu Harun) menyokong kuat sejak awal lagi.
- UNKO (dipimpin oleh Donald Stephens / Fuad Stephens) pada mulanya ragu-ragu tetapi berubah menyokong selepas melawat Tanah Melayu dan menyertai JSKM.
- Sabah Alliance (Parti Perikatan Sabah): Ditubuhkan pada Oktober 1962 terdiri daripada UNKO, USNO, UPKO (United Pasok Momogun Kadazan Organisation), Democratic Party, dan Sabah Indian Congress.
Menentang: Barisan Bersatu (United Front) ditubuhkan pada 9 Ogos 1961 (dianggotai Ong Kee Hui, A.M. Azahari, dan Donald Stephens pada awal) untuk mencabar pembentukan Malaysia sebelum sebahagian daripada mereka berubah arah menyokong.

Menyokong:
- PAP (People’s Action Party) pimpinan Lee Kuan Yew menyokong kerana mahu membendung pengaruh komunis.
- Golongan Pedagang: Menyokong penuh kerana meramalkan pasaran ekonomi yang lebih luas.
Menentang:
- Barisan Sosialis dan Parti Rakyat Singapura menentang kerana mendakwa gagasan Malaysia adalah satu bentuk penjajahan baharu (neokolonialisme) oleh British. Mereka menuntut pandangan rakyat diambil terlebih dahulu secara telus.

Menyokong: Sultan Omar Ali Saifuddien III mengalu-alukan gagasan ini. Rakyat Brunei pada peringkat awal berminat, tetapi mahu Brunei mencapai kemerdekaan secara berasingan terlebih dahulu.
Menentang:
- Parti Rakyat Brunei (PRB) pimpinan A.M. Azahari menentang hebat.
- Alasan Penentangan: PRB lebih berminat menggabungkan Brunei, Sarawak, Sabah, dan Kalimantan Utara dalam satu entiti dinamakan Kesatuan Borneo. Mereka juga bimbang Brunei akan kehilangan sebahagian besar kekayaan minyaknya kepada kerajaan persekutuan.

Peringkat Awal: Menyokong dan mengalu-alukan idea pembentukan Malaysia. Dr. Mohammad Hatta (Naib Presiden) dan Dr. Subandrio (Menteri Luar) tidak membantah pada mulanya.
Perubahan Sikap: Menentang selepas berlakunya Pemberontakan Brunei, apabila Indonesia mendakwa pembentukan Malaysia merupakan projek neokolonialisme British yang boleh mengancam keselamatan Indonesia.

Sikap: Menentang keras pembentukan Malaysia.
Alasan: Presiden Diosdado Macapagal membuat tuntutan rasmi ke atas wilayah Sabah kerana mendakwa Sabah adalah sebahagian daripada milik Kesultanan Sulu yang pernah diserahkan kepada syarikat British.

Sikap: Memberikan reaksi yang sangat positif dan menyokong pembentukan Malaysia.
Alasan: Kerajaan Thailand menganggap penubuhan Malaysia dapat mengukuhkan keselamatan dan menyekat penyebaran pengaruh komunis di rantau Asia Tenggara.