5.4 - Langkah Pembentukan Malaysia

Siri Lawatan Pemimpin

• Julai 1961: Tunku Abdul Rahman melawat Sarawak dan Brunei untuk mengadakan perbincangan secara langsung dengan pemimpin tempatan dan menjelaskan rancangan penubuhan Malaysia.

• Ogos 1962: Pemimpin Sarawak dan Sabah (termasuk Datu Bandar Abang Haji Mustapha, Temenggung Jugah, Donald Stephens, dan Datu Mustapha) melawat Persekutuan Tanah Melayu untuk melihat sendiri kemajuan pembangunan, pentadbiran, dan infrastruktur.

• November 1962: Siri lawatan susulan oleh Tunku Abdul Rahman ke Sarawak dan Sabah.

• Kesepakatan Politik: Lawatan rombongan Dr. Burhanuddin al-Helmi dan Ghafar Baba ke Sarawak dan Sabah berjaya memberikan gambaran yang lebih jelas dan membuktikan kesepakatan parti-parti politik di Tanah Melayu.

Jawatankuasa Setia Kawan Malaysia (JSKM)

• Tarikh Ditubuhkan: 23 Julai 1961 semasa Persidangan Ahli-ahli Parlimen Komanwel di Singapura.

• Pengerusi: Donald Stephens (pemimpin Sabah).

• Keahlian: Dianggotai oleh wakil pemimpin dari Persekutuan Tanah Melayu, Singapura, Sarawak, dan Sabah.

• Peranan JSKM:

  1. Meyakinkan penduduk Sabah dan Sarawak tentang kepentingan pembentukan Malaysia.
  2. Menyediakan platform perbincangan terbuka bagi mengumpul pandangan rakyat.
  3. Menyebarkan maklumat rasmi dan mempercepatkan proses pembentukan Malaysia.
  4. Membincangkan hak-hak jaminan khas bagi Sabah dan Sarawak.

Referendum Singapura

• Rundingan: Rundingan intensif diadakan antara kerajaan Persekutuan Tanah Melayu dengan Singapura dari Ogos hingga September 1962.

• Pelaksanaan Referendum: Satu referendum diadakan pada awal September 1962 bagi mendapatkan keputusan muktamad daripada rakyat Singapura.

• Keputusan: Majoriti rakyat Singapura memilih “Pilihan A” iaitu bersetuju untuk bergabung dalam Malaysia dengan syarat-syarat yang telah dipersetujui oleh kerajaan Singapura dan Persekutuan Tanah Melayu.

Rundingan London

• Tarikh: November 1961.

• Pihak Terlibat: Rundingan rasmi diadakan di London antara kerajaan Persekutuan Tanah Melayu dengan kerajaan British.

• Keputusan: Kedua-dua pihak bersetuju menubuhkan sebuah suruhanjaya khas bagi menyiasat dan meninjau pendapat penduduk di Borneo Utara (Sabah) dan Sarawak.

Suruhanjaya Cobbold

• Tarikh Ditubuhkan: Januari 1962.

• Pengerusi: Lord Cobbold.

• Ahli-Ahli: Sir Anthony Abell, Sir David Watherston, Muhammad Ghazali Shafie, dan Wong Pow Nee.

• Tugasan: Melawat 35 pusat lawatan (20 pusat di Sarawak dan 15 pusat di Sabah) bagi mengumpul pandangan dan menerima memorandum bertulis daripada penduduk.

• Laporan Suruhanjaya (Jun 1962):

  1. Menyatakan bahawa dua pertiga daripada penduduk Sabah dan Sarawak menyokong penuh pembentukan Malaysia.
  2. Mengesyorkan agar Perlembagaan Persekutuan Tanah Melayu 1957 dijadikan sebagai asas Perlembagaan Persekutuan yang baharu.
  3. Mencadangkan pemberian kuasa autonomi dan jaminan khas kepada Sarawak dan Sabah (perkara ini tidak boleh dipinda tanpa persetujuan kerajaan negeri berkenaan).

Jawatankuasa Antara Kerajaan (JAK)

• Tarikh Ditubuhkan: Ogos 1962.

• Pengerusi: Lord Lansdowne (Menteri Tanah Jajahan British).

• Timbalan Pengerusi: Tun Abdul Razak.

• Tujuan: Menyediakan rangka draf perlembagaan persekutuan yang baharu serta merangka keperluan bagi melindungi hak dan kepentingan Sabah dan Sarawak (menghasilkan dokumen jaminan hak yang dikenali sebagai “20 Perkara Sabah”).

• Struktur: JAK mempunyai lima jawatankuasa kecil iaitu Perlembagaan, Kewangan, Perkhidmatan Awam, Perundangan dan Kehakiman, serta Organisasi Jabatan.

• Mesyuarat: Mesyuarat pertama diadakan di Jesselton (Kota Kinabalu) pada 31 Ogos 1962, manakala mesyuarat terakhir diadakan di Kuala Lumpur pada 18-20 September 1962.