5.5 - Perjanjian Julai 1963 dan Peristiwa Pengisytiharan Malaysia

Perjanjian Julai 1963 (Malaysia Agreement - MA63)

Definisi: Turut dikenali sebagai Perjanjian Malaysia atau Malaysia Agreement 1963 (MA63). Ia merupakan dokumen undang-undang penting yang ditandatangani di London pada 9 Julai 1963.
Pihak Penandatangan: Kerajaan British, Persekutuan Tanah Melayu, Sabah, Sarawak, dan Singapura.

Tarikh Pengisytiharan Asal: Tarikh pembentukan Malaysia ditetapkan pada 31 Ogos 1963.
Keahlian: Sarawak, Sabah, dan Singapura secara rasminya menjadi ahli Persekutuan Malaysia bersama-sama Persekutuan Tanah Melayu.
Kedaulatan: Kerajaan British mengiktiraf sepenuhnya kedaulatan Sarawak, Sabah, dan Singapura di dalam Malaysia.
Kabinet Negeri: Sabah dan Sarawak diberikan kelebihan eksklusif untuk menubuhkan Kabinet Negeri masing-masing.
Tempoh Peralihan: Peruntukan tempoh peralihan diberikan kepada Sarawak dan Sabah dalam bidang kritikal seperti pentadbiran awam serta dasar pendidikan.
Kerusi Parlimen: Pembahagian kerusi Parlimen ditetapkan: Singapura sebanyak 15 kerusi, Sarawak 24 kerusi, dan Sabah 16 kerusi.
Hak Keistimewaan Bumiputera: Penduduk bumiputera di Sarawak dan Sabah mendapat pengiktirafan hak keistimewaan yang sama taraf seperti orang Melayu dalam Perlembagaan Persekutuan.

Bantahan: Indonesia dan Filipina membuat bantahan rasmi terhadap rancangan pembentukan Malaysia di PBB.
Penubuhan UNMM: Pada 12 Ogos 1963, Setiausaha Agung PBB, U Thant, menubuhkan pasukan penyiasat United Nations Malaysia Mission (UNMM) untuk meninjau semula pendapat penduduk di Sarawak dan Sabah secara bebas.
Ketua Rombongan: Laurence Michelmore (Duta Amerika Syarikat ke PBB).
Penangguhan Tarikh: Pengisytiharan Malaysia yang sepatutnya dibuat pada 31 Ogos 1963 terpaksa ditangguhkan ke 16 September 1963 kerana laporan rasmi PBB hanya siap pada 14 September 1963.
Keputusan Laporan: Misi PBB mengesahkan bahawa majoriti besar penduduk di Sarawak dan Sabah menyokong dan menerima pembentukan Malaysia dengan sudi hati.

Tempat: Stadium Merdeka, Kuala Lumpur.
Peristiwa: Yang di-Pertuan Agong membacakan Pengisytiharan Malaysia yang bersejarah di hadapan ribuan rakyat, disaksikan oleh Perdana Menteri Tunku Abdul Rahman Putra al-Haj.

Tempat: Kuching, Sarawak.
Peristiwa: Pengisytiharan Malaysia dibacakan oleh Khir Johari (wakil Kerajaan Persekutuan Tanah Melayu). Datu Abang Haji Openg Abang Sapiee mengangkat sumpah jawatan sebagai Yang di-Pertua Negeri Sarawak yang pertama.

Tempat: Kota Kinabalu, Sabah.
Peristiwa: Datu Mustapha Datu Harun mengumumkan Pengisytiharan Malaysia di Kota Kinabalu serta menandatangani surat sumpah jawatan sebagai Yang di-Pertua Negeri Sabah yang pertama, disaksikan oleh Timbalan Perdana Menteri, Tun Abdul Razak.