4.3 - Peluasan Kuasa British di Johor

Latar Belakang

• Johor memiliki sistem pemerintahan dan pentadbiran yang teratur sebelum campur tangan British.
• Kebijaksanaan pemerintah membangunkan Johor hingga mencapai kemakmuran tinggi menyebabkan British tidak mempunyai alasan untuk meluaskan kuasa.
• Penguasaan British terhadap Singapura mengancam kedudukan Johor.
• Johor menerima kesan pelaksanaan sistem pentadbiran Barat di Singapura, tetapi mampu mengekalkan kedaulatan hingga 1914.

Faktor Kemajuan dan Kemakmuran Johor

• Perkembangan pesat ekonomi komersial, terutamanya sektor pertanian.
• Kebijaksanaan dan kecekapan pemerintah.
• Kemunculan golongan pentadbir yang komited dan menjalankan tugas dengan berkesan bagi memakmurkan ekonomi Johor.
• Pemodenan dalam pentadbiran, infrastruktur dan sosial yang membawa kemajuan dan kemakmuran menyeluruh.
• Kebijaksanaan pemerintah dan pembesar memajukan serta memakmurkan Johor menyebabkan British tidak dapat memanipulasi keadaan untuk campur tangan.

Sebab British Mahu Menguasai Johor

• Kemajuan ekonomi Johor menarik perhatian British.
• British bimbang Johor sebagai negeri bebas menjalinkan hubungan dengan kuasa Barat lain.
• British merangka peluasan kuasa secara tersusun melalui perjanjian dan manipulasi.

Strategi British Menguasai Johor

Perjanjian 1855

• Ditandatangani antara Sultan Ali dengan Temenggung Ibrahim.
• Jika Sultan Ali mahu menjual jajahan Kesang, Kesang mesti terlebih dahulu ditawarkan kepada British.

Cadangan Residen dan Manipulasi Kewangan

• 1879: Gabenor Negeri-negeri Selat mencadangkan penempatan Residen British di Johor.
• British menawarkan pinjaman 200,000 dolar untuk membiayai pembinaan kereta api.
• Tujuan: memanipulasi kedudukan kewangan Johor.
• Usaha British gagal apabila cadangan tersebut tidak diterima kerana kesannya akan menjejaskan ekonomi Johor.

Perjanjian Setia 1885

• Ditandatangani antara Johor dengan British.
• Johor hanya menerima seorang ejen yang berperanan seperti pegawai Konsul dan bertaraf lebih rendah daripada Penasihat.
• Hal ehwal luar Johor dikawal British.

Perjanjian 12 Mei 1914

• Sultan Ibrahim menandatangani perjanjian dengan Sir Arthur Henderson Young, Gabenor Negeri-negeri Selat.
• Jawatan Konsul di Johor ditukar kepada Penasihat Am British.
• Douglas Graham Campbell dilantik sebagai Penasihat Am British pertama di Johor.
• Taraf Johor berubah daripada negeri bebas dan berdaulat kepada negeri naungan British.
• Kedudukan dan kedaulatan Sultan Johor masih diakui British.

Faktor Johor Bertahan hingga 1914

• Sultan menerajui pentadbiran dengan bantuan gandingan pemimpin tempatan yang berwibawa.
• Pembesar menjalankan tugas dan tanggungjawab dengan jujur.
• Pemodenan pentadbiran serta kemajuan ekonomi, infrastruktur dan sosial mengukuhkan negeri.
• Asakan British dapat dikekang untuk suatu tempoh, tetapi tekanan berterusan membawa kepada peluasan kuasa British pada 1914.

Catatan Istilah

• Warta Kerajaan Johor bertarikh 3 Ogos 1918 menggunakan ejaan “Johore”; ejaan “Johor” kemudiannya diterima pakai.

Rumusan dan Iktibar

• Kemajuan ekonomi dan pentadbiran mengukuhkan kedaulatan Johor, tetapi turut menarik minat British.
• British bergerak secara tersusun melalui perjanjian dan manipulasi: mengehadkan urusan Kesang, mencuba manipulasi kewangan, mengawal hal ehwal luar, kemudian menempatkan Penasihat Am.
• Kewibawaan pemimpin, kejujuran pembesar dan pengurusan kewangan yang cermat penting untuk mempertahankan maruah bangsa serta kedaulatan negeri.